Sunucu İzleme Nedir, Kendiniz Nasıl Kurarsınız?

Sunucu İzleme Nedir?

Sunucu izleme (server monitoring), CPU, RAM, disk, network, uptime ve uygulama metriklerinin sürekli toplanması, saklanması, görselleştirilmesi ve belirli eşikler aşıldığında alarm üretilmesi sürecidir.

Modern monitoring sistemleri şu sorulara cevap verir:

• Performans neden düştü?
• Hangi kaynak bottleneck?
• Ne zaman crash olacak?
• Ne zaman disk dolacak?

En yaygın monitoring stack:

• Prometheus
• Grafana
• Node Exporter
• Alertmanager

---

Monitoring Neden Önemli?

Uptime	Yıllık Downtime
%99	3.65 gün
%99.9	8.7 saat
%99.99	52 dakika

Monitoring’in amacı uptime artırmaktan çok MTTR (Mean Time To Recovery) süresini düşürmektir.

Monitoring varsa:

• Sorun tespit süresi: 30–60 sn
• Monitoring yoksa: Saatler

---

İzlenmesi Gereken Kritik Metrikler

Metric	Normal	Risk	Kritik
CPU	%20–60	%80	%95
RAM	%40–70	%85	%95
Disk usage	%50	%80	%90
Disk I/O wait	< %5	%10	%20
Load average	CPU core sayısı	+50%	2x

Örnek:

• 2 vCPU sunucu
• Load average = 4
• CPU = %95

→ Response time 200ms → 1200ms

---

Monitoring Araçları Karşılaştırma

Tool	Tür	Maliyet
Prometheus	Self-hosted	Ücretsiz
Grafana Cloud	SaaS	Ücretli
Datadog	SaaS	Pahalı
Zabbix	Self-hosted	Ücretsiz
New Relic	SaaS	Ücretli

---

Monitoring Mimarisi

Server → Node Exporter → Prometheus → Grafana
                                   ↓
                              Alertmanager → Email / Telegram

---

Kurulum Adımları

Node Exporter

wget https://github.com/prometheus/node_exporter/releases/latest/download/node_exporter.tar.gz
tar xvf node_exporter.tar.gz
cd node_exporter*
./node_exporter

Prometheus

wget https://github.com/prometheus/prometheus/releases/latest/download/prometheus-linux-amd64.tar.gz
tar xvf prometheus-linux-amd64.tar.gz
cd prometheus*

prometheus.yml

scrape_configs:
  - job_name: "node"
    static_configs:
      - targets: ["localhost:9100"]

./prometheus --config.file=prometheus.yml

Grafana

sudo apt install grafana
sudo systemctl start grafana-server

Dashboard ID: 1860 (Node Exporter Full)

---

Alert Rule Örneği

groups:
- name: cpu_alert
  rules:
  - alert: HighCPUUsage
    expr: avg(rate(node_cpu_seconds_total{mode!="idle"}[5m])) > 0.85
    for: 2m
    labels:
      severity: critical
    annotations:
      summary: "CPU usage yüksek"

---

Production Senaryosu (Before / After)

Sunucu:

• 4 GB RAM
• 2 vCPU
• 15k günlük trafik

Metric	Önce	Sonra
Response time	620 ms	240 ms
Downtime	3 saat/ay	15 dk/ay
CPU spike	50 dk	6 dk
Disk crash	Ayda 1	0

Neden düzelme oldu?

• Disk alert → log temizleme
• CPU alert → bot engelleme
• RAM alert → swap çözümü

---

Riskler

Hata	Sonuç
Çok fazla alert	Alert fatigue
Yanlış threshold	False alarm
Sadece CPU izlemek	Disk crash kaçırılır
Log izlememek	Root cause bulunamaz

---

Ne Zaman Monitoring Kurmalısınız?

• VPS kullanıyorsanız
• Gelir getiren site varsa
• Trafik > günlük 1000
• API / SaaS varsa

Monitoring = gelir koruma sistemi.

---

CTA

Monitoring kurulumu, alert sistemi ve sunucu optimizasyonu için profesyonel sunucu yönetimi hizmeti kullanabilirsiniz.